Đại diện phân phối chính hãng T&C Industrial Distribution (T-CID)
MỤC LỤC CHI TIẾT
- 1. Dấu hiệu: motor quay, tiếng chạy bình thường nhưng không có nước
- 2. Tám nguyên nhân thường gặp
- 3. Cách chẩn đoán theo thứ tự từ dễ đến khó
- 4. Nước ra lúc đầu rồi ngừng: nhóm nguyên nhân riêng
- 5. Với bơm tự mồi: khác biệt cần biết
- 6. Cách phòng ngừa để không tái diễn
- 7. Khi nào nên gọi kỹ thuật
- 8. Câu hỏi thường gặp
1. Dấu hiệu: motor quay, tiếng chạy bình thường nhưng không có nước
Đây là sự cố bơm ly tâm gặp nhiều nhất: bật bơm, motor quay, quạt gió chạy, nhưng vòi không ra nước, hoặc nước ra yếu rồi tắt hẳn. Trong tài liệu hướng dẫn của Ebara (như tài liệu bơm đầu trục GS và FSA), sự cố này được tách thành vài nhóm triệu chứng:
- Bơm không mồi được (no priming);
- Bơm không có lưu lượng (pump has no flow rate);
- Nước ra lúc đầu rồi ngừng đột ngột;
- Ra nước nhưng lưu lượng thấp hơn định mức.
Mỗi triệu chứng trỏ tới một nhóm nguyên nhân khác nhau, nên đừng vội tháo bơm. Hãy chẩn đoán theo thứ tự từ dễ đến khó ở phần 3.
Nguyên tắc an toàn: ngắt điện trước khi chạm vào bơm, và không để bơm chạy khô lâu trong lúc thử, vì phớt cơ khí cần nước để bôi trơn (xem bài bơm chạy khô cháy phớt cơ khí).
2. Tám nguyên nhân thường gặp
Bảng dưới tổng hợp theo bảng xử lý sự cố trong hướng dẫn sử dụng của Ebara:
| # | Nguyên nhân | Dấu hiệu nhận biết nhanh | Cách xử lý |
|---|---|---|---|
| 1 | Bơm chưa được mồi nước | Mới lắp, mới sửa, hoặc vừa để cạn nước | Mồi đầy nước thân bơm và ống hút, xả hết khí |
| 2 | Lọt khí đường ống hút hoặc phớt trục | Nước ra chập chờn, có bọt khí | Kiểm tra mối nối ống hút, phớt cơ khí |
| 3 | Van chân (foot valve) bị kẹt, hở hoặc tắc | Vừa tắt bơm là mực nước trong ống hút tụt xuống | Vệ sinh, thay van chân |
| 4 | Chiều cao hút quá lớn so với khả năng bơm | Lắp cao hơn mực nước nhiều mét | Hạ bơm gần mặt nước hoặc đổi sang bơm thích hợp |
| 5 | Chiều quay motor sai (bơm 3 pha) | Lưu lượng yếu, bơm chạy nhưng nước ra rất ít | Đảo hai trong ba pha |
| 6 | Van xả đóng hoặc mở chưa đủ | Áp lực dồn cao, không lưu lượng | Mở van xả |
| 7 | Cánh bơm hoặc ống bị nghẹt/mòn | Bơm ồn, lưu lượng giảm dần | Tháo vệ sinh, thay cánh nếu mòn |
| 8 | Điện áp thấp, tốc độ chậm | Motor yếu, nóng, bơm không đạt áp | Kiểm tra nguồn điện, đo vòng quay |
Danh sách trong tài liệu Ebara còn có thêm các nguyên nhân như xâm thực, bơm 60Hz dùng ở lưới điện 50Hz, số cực motor không đúng, chất lỏng nóng bay hơi, cánh bị ăn mòn hoặc mòn vòng làm kín. Phần lớn nhóm này cần kỹ thuật viên kiểm tra thay vì tự xử lý.
3. Cách chẩn đoán theo thứ tự từ dễ đến khó
Bước 1: kiểm tra điện và chiều quay (2 phút). Đo điện áp, xem aptomat có nhảy không. Với bơm 3 pha, theo hướng dẫn Ebara: đóng van xả và van hút, cho motor chạy 1–2 giây rồi tắt, quan sát quạt gió. Chiều quay đúng thường là thuận chiều kim đồng hồ khi nhìn từ phía quạt, và có mũi tên chỉ chiều trên thân bơm hoặc nắp quạt.
Bước 2: kiểm tra mồi nước. Với bơm đặt cao hơn mặt nước, thân bơm và ống hút phải đầy nước trước khi chạy. Tài liệu Ebara nhấn mạnh không được chạy bơm khi chưa mồi và phải đảm bảo không còn khí trong bơm (có thể xoay trục bằng tay để đuổi khí). Hướng dẫn đầy đủ xem bài cách mồi nước máy bơm đúng cách.
Bước 3: soát đường hút.
- Nước có tụt lại sau khi tắt bơm không? Nếu có, van chân hở hoặc ống hút rò.
- Đầu ống hút có ngập đủ sâu không? Tài liệu bơm FSA của Ebara khuyến nghị đầu ống hút ngập sâu ít nhất 2 lần đường kính ống, và cách đáy hố khoảng 1 đến 1,5 lần đường kính ống.
- Ống hút nên có độ dốc đi lên liên tục về phía bơm (hướng dẫn FSA nêu độ dốc lên trên 1/1000) để tránh túi khí.
- Khi đổi cỡ ống ngang, dùng côn thu lệch tâm với mặt phẳng ở phía trên, không dùng côn đồng tâm vì dễ đọng khí.
Bước 4: soát van xả. Mở hết van, kiểm tra van một chiều có bị kẹt không.
Bước 5: tính lại chiều cao hút. Áp suất khí quyển chỉ đỡ được cột nước khoảng 10,33 m ở mực nước biển; trừ đi NPSH yêu cầu, tổn thất ống hút và áp suất hơi thì chiều cao hút thực tế thấp hơn rất nhiều. Nếu tính ra gần giới hạn, bơm sẽ mất nước hoặc xâm thực. Xem thêm bài xâm thực máy bơm: cách tính NPSH và thiết kế ống hút.
Bước 6: kiểm tra cánh bơm và phớt. Chỉ sau khi 5 bước trên đều ổn mới tháo bơm kiểm tra cánh bị nghẹt, mòn hoặc phớt hở khí.
4. Nước ra lúc đầu rồi ngừng: nhóm nguyên nhân riêng
Triệu chứng này trong tài liệu Ebara thường gắn với:
- Mồi chưa đủ nước;
- Khí lọt vào hệ thống qua ống hút hoặc phớt trục;
- Túi khí trong ống hút (xử lý bằng cách lắp lại ống đúng độ dốc hoặc xả khí);
- Chiều cao hút quá lớn.
Gợi ý thực tế: bơm hút từ giếng hoặc bể ngầm thường hay gặp khi mực nước mùa khô xuống thấp hơn dự tính. Nếu đầu hút không ngập đủ, xoáy nước sẽ hút khí vào ống ngay cả khi ống không rò.
5. Với bơm tự mồi: khác biệt cần biết
Dòng tự mồi như JESX/JEX có buồng giữ nước để hút khí ra, nhưng lần chạy đầu vẫn phải mồi đầy buồng bơm. Sau thời gian dài không dùng, hoặc khi buồng cạn do chạy khô, bơm tự mồi cũng “đứng” y như bơm thường. Chi tiết xem bài tư vấn lắp đặt bơm tự mồi Ebara JESX.
6. Cách phòng ngừa để không tái diễn
- Thiết kế đường hút ngắn, thẳng, dốc lên về phía bơm, ít cút và van nhất có thể, đường kính bằng hoặc lớn hơn cửa hút.
- Lắp van chân chất lượng tốt, có lưới lọc, kiểm tra định kỳ.
- Đảm bảo đầu ống hút ngập đủ sâu cả vào mùa nước thấp.
- Với bơm 3 pha, kiểm tra chiều quay mỗi lần đấu lại điện.
- Lắp bảo vệ thiếu nước (phao điện, rơ le mực nước, cảm biến chạy khô) để bơm tự ngắt khi mất nước.
- Chọn bơm theo điểm làm việc Q–H thực tế thay vì theo công suất. Nếu đang phân vân dòng bơm cho công trình, xem bài bơm ly tâm tiêu chuẩn EN 733 Ebara GS để hiểu cách đọc thông số.
- Bảo trì định kỳ: xoay trục kiểm tra độ nhẹ, kiểm tra phớt, dòng điện, độ rung.
7. Khi nào nên gọi kỹ thuật
Hãy dừng tự xử lý và liên hệ kỹ thuật khi:
- Bơm có mùi khét, motor nóng bất thường hoặc aptomat nhảy lặp lại;
- Có tiếng rít, lạch cạch bên trong bơm;
- Rò rỉ nước ở phớt cơ khí;
- Đã mồi, kiểm tra hút và chiều quay đúng mà bơm vẫn không lên nước.
8. Câu hỏi thường gặp
Vì sao bơm chạy mà không có nước? Thường do bơm chưa được mồi, lọt khí đường hút, van chân hỏng hoặc chiều quay sai. Nên kiểm tra theo thứ tự ở phần 3.
Bơm chạy không có nước lâu có hại không? Có. Phớt cơ khí cần nước bôi trơn và làm mát; chạy khô lâu có thể làm nóng và hỏng phớt.
Bơm lên nước lúc đầu rồi mất là do đâu? Thường là mồi chưa đủ, khí lọt vào đường hút, túi khí trong ống hút hoặc chiều cao hút quá giới hạn.
Làm sao biết motor 3 pha quay đúng chiều? Cho chạy 1–2 giây rồi quan sát quạt từ phía sau motor; chiều đúng thường thuận chiều kim đồng hồ, đối chiếu mũi tên trên thân bơm.
Cần tư vấn chọn hoặc sửa bơm Ebara chính hãng? Gọi T-CID theo hotline bên dưới hoặc xem danh mục sản phẩm Ebara.
Nguồn tham khảo: hướng dẫn sử dụng bơm GS (Ebara Australia / Ebara Pumps Europe), hướng dẫn sử dụng bơm FSA (Ebara Indonesia), hướng dẫn sử dụng 3E/3ES (Ebara Australia).
LIÊN HỆ TƯ VẤN KỸ THUẬT VÀ BÁO GIÁ
Văn phòng Hà Nội: 6A Ngõ 49 Tô Ngọc Vân, Quảng An, Tây Hồ, Hà Nội
Bài viết liên quan
- › Xâm thực máy bơm (Cavitation) và NPSH: Cách nhận biết, tính toán và thiết kế ống hút đúng chuẩn Ebara
- › Bơm chạy khô: Dấu hiệu nhận biết, cách xử lý và phòng ngừa cháy phớt cơ khí
- › Bơm ly tâm 2 cánh gang Ebara CDA: Giải pháp tăng áp gia đình, tưới và rửa xe cột áp tới 80m
- › Bơm ly tâm cánh đơn gang Ebara CMD: Giải pháp cấp nước công nghiệp liền trục, bền bỉ và tiết kiệm




